Η καταιγίδα έρχεται συχνά απροειδοποίητα και μπορεί να βρει τον άνθρωπο σχεδόν οπουδήποτε. Το ιδανικό είναι όταν σας βρίσκει στο σπίτι, τότε συνήθως δεν αποτελεί κανέναν κίνδυνο. Διαφορετικό είναι όμως όταν σας βρίσκει η καταιγίδα στο δάσος, σε ανοιχτό χώρο ή στην πεζοπορία. Μια τέτοια κατάσταση μπορεί να είναι απειλητική για τη ζωή και σχεδόν κάθε καλοκαίρι λόγω πτώσης κεραυνού χάνεται μια ανθρώπινη ζωή. Τι πρέπει να κάνετε, ή μάλλον τι να μην κάνετε, όταν σας βρίσκει η καταιγίδα στη φύση;
Πώς να καταλάβετε πόσο απέχει η καταιγίδα;
Όταν σας βρίσκει η καταιγίδα στη φύση, είναι καλό να ξέρετε πόσο απέχει από εσάς. Αυτό το διαπιστώνετε μετρώντας τον χρόνο ανάμεσα στην παρατήρηση της αστραπής και στο πότε θα ακούσετε τη βροντή. Αυτά τα δύο φαινόμενα δημιουργούνται ταυτόχρονα κατά τη διάρκεια της καταιγίδας, όμως ο ήχος διαδίδεται σημαντικά πιο αργά, με ταχύτητα 330 m/s. Την κατά προσέγγιση απόσταση της καταιγίδας την υπολογίζετε πολλαπλασιάζοντας τον αριθμό των δευτερολέπτων από την αστραπή έως τη βροντή με την ταχύτητα διάδοσης του ήχου στον αέρα, δηλαδή τον αριθμό 330. Για παράδειγμα, αν ο αριθμός των δευτερολέπτων από την αστραπή έως τη βροντή είναι 10, τότε η απόσταση της καταιγίδας υπολογίζεται ως 10 s x 330 μέτρα = 3.300 μέτρα. Άρα η καταιγίδα απέχει από εσάς πάνω από 3 χιλιόμετρα. Εάν ο χρόνος μεταξύ της αστραπής και της βροντής είναι μικρότερος από 5 δευτερόλεπτα, υπάρχει κίνδυνος και πρέπει να βρείτε αμέσως καταφύγιο.
1. Κατεβείτε γρήγορα από τις κορυφές των βουνών
Όταν πλησιάζει η καταιγίδα ενώ βρίσκεστε στο δάσος ή ψηλά στα βουνά, πρέπει να κατεβείτε γρήγορα από τη ράχη και τις κορυφές των βουνών προς την κοιλάδα. Οι κορυφές των βουνών κινδυνεύουν από πτώση κεραυνού έως και 10 φορές περισσότερο. Ακόμα και αν βρίσκεστε 100 μέτρα υψομετρικής διαφοράς κάτω από τη ράχη, υπάρχει ακόμα μεγάλος κίνδυνος να σας χτυπήσει κεραυνός. Ούτε τα ορεινά περάσματα είναι ασφαλή κατά τη διάρκεια καταιγίδας.
2. Μη συνεχίζετε την πεζοπορία
Εάν η καταιγίδα δεν έχει ξεκινήσει ακόμα και ακούτε από απόσταση ότι αρχίζει να βροντά, μη συνεχίσετε σε καμία περίπτωση την πεζοπορία με την ιδέα ότι η καταιγίδα θα σας προσπεράσει. Προσπαθήστε να βρείτε κατάλληλο καταφύγιο ή, εάν είναι δυνατόν, περιμένετε να περάσει η καταιγίδα σε ασφαλές μέρος, όπως ένα ορεινό καταφύγιο ή αυτοκίνητο.
3. Απομακρυνθείτε από τον ανοιχτό χώρο
Εάν σας βρίσκει η καταιγίδα στη φύση σε ανοιχτό χώρο, σε χωράφι ή λιβάδι, βρείτε καταφύγιο. Ο κεραυνός επιλέγει επάνω μέρος, το οποίο σε ένα λιβάδι είναι το όρθιο σώμα σας. Ψάξτε για κάποια κοίλωση ή χαράκι στο έδαφος, στο οποίο να προσπαθήσετε να κρυφτείτε. Σε καμία περίπτωση μην ξαπλώνετε στο έδαφος, αλλά καθίστε σε ημικαθιστή θέση με τα πόδια και τα χέρια κοντά στο σώμα σας. Τα πόδια θα πρέπει να ακουμπούν στο έδαφος με την μικρότερη δυνατή επιφάνεια.
Διαβάστε επίσης: Μύθοι για την επιβίωση στη φύση που μπορούν να σας σκοτώσουν κανονικά!
4. Μην ψάχνετε καταφύγιο κάτω από δέντρο
Η καταιγίδα στο δάσος είναι πολύ επικίνδυνη. Αποφύγετε το καταφύγιο κάτω από μεμονωμένο δέντρο σε λιβάδι ή χωράφι. Από μεμονωμένα δέντρα πρέπει να κρατάτε απόσταση ίση με το ύψος τους. Μπορείτε να κρυφτείτε με ασφάλεια σε πυκνό δάσος ή σε συστάδα δέντρων, ή σε χαμηλότερη βλάστηση. Ακόμα και βαθύτερα μέσα στο δάσος είστε πιο ασφαλείς απ' ό,τι στην άκρη του. Αν δεν προλαβαίνετε πλέον να κρυφτείτε, βρείτε ένα μικρότερο δέντρο, κρατήστε απόσταση τουλάχιστον 2 μέτρων από τον κορμό του. Κρατήστε τα πόδια σας κοντά και μονώστε τα από την υγρή επιφάνεια του εδάφους. Για παράδειγμα, καθίστε πάνω στο σακίδιό σας ή σε άλλο μονωτικό υλικό.
5. Απενεργοποιήστε όλες τις ηλεκτρονικές συσκευές
Μη χρησιμοποιείτε κινητό τηλέφωνο, ραδιόφωνο ή δορυφορική πλοήγηση GPS. Καλύτερα να τα απενεργοποιήσετε. Δεν είναι επιβεβαιωμένο ότι το κινητό τηλέφωνο μπορεί να προσελκύει κεραυνούς, αλλά σίγουρα δεν θέλετε να είστε εσείς αυτός/αυτή που θα το δοκιμάσει. Αν χτυπήσει κεραυνός έναν άνθρωπο, η υψηλή αντίσταση του ανθρώπινου δέρματος κάνει το ρεύμα να περάσει πάνω από το δέρμα και να μην προκαλέσει σοβαρούς εσωτερικούς τραυματισμούς. Αυτό ισχύει όμως μόνο στις περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν αγώγιμα υλικά σε επαφή με το δέρμα, όπως ένα κινητό τηλέφωνο. Αυτά επιτρέπουν στον κεραυνό να διεισδύσει στο σώμα και να προκαλέσει τραυματισμούς στα εσωτερικά όργανα.
6. Μην κρύβεστε σε μικρό σπήλαιο
Πριν από την καταιγίδα μην κρύβεστε σε μικρό σπήλαιο, βραχοσκεπή ή κόγχη. Παρόλο που τέτοια φυσικά καταφύγια συχνά είναι δελεαστικά. Αν είναι μικρά, είναι επικίνδυνα. Το ηλεκτρικό ρεύμα μπορεί να περάσει και μέσα από το σπήλαιο, καθώς ένα τέτοιο κλειστό περιβάλλον είναι καλά αγώγιμο και μπορεί να σας χτυπήσει το ρεύμα εδάφους. Το σπήλαιο είναι κατάλληλο μόνο όταν είναι αρκετά μεγάλο ώστε να μπορείτε να καθίσετε τουλάχιστον 1 μ. από τον τοίχο, ενώ πάνω από το κεφάλι σας πρέπει να απομένει ελεύθερος χώρος τουλάχιστον 3 μ. Και εδώ ισχύει ότι πρέπει να μονώσετε μέρος του σώματός σας από τον βράχο και το έδαφος με στεγνό υλικό, όπως σακίδιο, υπνόσακο ή λαστιχένιο αδιάβροχο.
7. Μην έχετε μεταλλικά αντικείμενα πάνω από το κεφάλι σας
Κατά τη διάρκεια της καταιγίδας μη φοράτε μεταλλικά αντικείμενα που ξεπερνούν το ύψος του κεφαλιού σας. Για παράδειγμα ομπρέλα, σκι, παγοπέλεκυ, μεταλλικά μπαστούνια και παρόμοια. Αυτά μπορούν να προκαλέσουν επαγωγή ηλεκτρικής εκκένωσης και να λειτουργήσουν ως αλεξικέραυνο, γι' αυτό πετάξτε τα κατά τη διάρκεια της καταιγίδας. Τα υπόλοιπα, μικρά μεταλλικά αντικείμενα που έχετε στο σακίδιο ή πάνω στο σώμα σας, δεν επηρεάζουν την προσέλκυση κεραυνού. Ωστόσο, αν σας χτυπήσει κεραυνός και έχετε κάτι μεταλλικό πάνω σας, αυτό επιδεινώνει τα εγκαύματα στο σώμα. Αυτό ισχύει φυσικά και στις περιπτώσεις όπου θα θέλατε να προλάβετε να κατέβετε από έναν βράχο πριν την καταιγίδα και θα αγγίζατε αλυσίδες στερεωμένες στους βράχους, ούτε αυτό σας συνιστούμε.
ΣΥΜΒΟΥΛΗ: Τι να φορέσετε για πεζοπορία έτσι ώστε να μη σας αιφνιδιάσει ούτε μια καταιγίδα στη φύση;
8. Μην τρέχετε και μη βαδίζετε
Κατά τη διάρκεια καταιγίδας στη φύση βρείτε κατάλληλο καταφύγιο και σε καμία περίπτωση μην τρέχετε ή βαδίζετε. Συνιστάται να διακόψετε οποιαδήποτε βάδιση. Όχι ότι το τρέξιμο προσελκύει κεραυνούς, όχι αυτό δεν ισχύει. Το πρόβλημα δεν είναι η ταχύτητα της κίνησης, αλλά το μήκος του βήματος. Ο κίνδυνος ηλεκτροπληξίας έγκειται στην επαφή του σώματος με δύο σημεία που έχουν διαφορετικό ηλεκτρικό δυναμικό. Αυτό σημαίνει ότι το ηλεκτρικό ρεύμα διαπερνά το σώμα από το ένα άκρο στο άλλο, όταν κάποιος έχει τα χέρια απλωμένα ή τα πόδια ανοιχτά. Μπορεί να δημιουργηθεί τάση βήματος, όταν ο κεραυνός χτυπήσει σε τέτοια απόσταση από εσάς που τα ρεύματα εδάφους εξακολουθούν να υπάρχουν στο σημείο όπου βρίσκεστε.
9. Κρυφτείτε μέσα σε αυτοκίνητο
Πριν από το χτύπημα κεραυνού σας προστατεύει με ασφάλεια το αυτοκίνητο, καθώς λειτουργεί σαν κλωβός του Faraday. Ωστόσο και σε αυτό πρέπει να τηρείτε ορισμένους κανόνες. Κλείστε τα παράθυρα και τις πόρτες και μην αγγίζετε τίποτα μεταλλικό στο εσωτερικό. Ο κεραυνός σε περίπτωση άμεσης πτώσης διαπερνά το σκελετό του οχήματος μέσω των ελαστικών προς το έδαφος.
10. Μείνετε μακριά από το νερό και τις υδάτινες επιφάνειες
Η καταιγίδα στη φύση μπορεί να είναι επικίνδυνη ιδίως κοντά σε υδάτινες επιφάνειες. Δεν πρέπει να κολυμπάτε και θα πρέπει να απομακρυνθείτε από την υδάτινη επιφάνεια τουλάχιστον 30 μέτρα. Το νερό είναι καλός αγωγός ηλεκτρικού ρεύματος, γι' αυτό αποφεύγετε επίσης καταρράκτες, πηγές νερού ή ρυάκια. Επίσης το πολύ βρεγμένο έδαφος, οι λακκούβες, οι βρεγμένοι βράχοι είναι επικίνδυνοι. Στο μουσκεμένο έδαφος οι εκκενώσεις μπορούν να διαδοθούν σε απόσταση έως και 300 μέτρων και ένα τέτοιο χτύπημα ηλεκτρισμού μπορεί να σας σκοτώσει.
11. Μην ανάβετε φωτιά
Όταν κρύβεστε από την καταιγίδα, για παράδειγμα κάτω από ένα καταφύγιο, σε καμία περίπτωση μην ανάβετε φωτιά. Λέγεται ότι μπορεί επίσης να προσελκύσει κεραυνό. Και έχουμε ακόμα μια συμβουλή για όσους τους πιάνει καταιγίδα στη φύση ή στο δάσος.
12. Επικίνδυνα είναι τα υψηλά σημεία
Ο κεραυνός στη φύση αναζητά τη διαδρομή με τη μικρότερη αντίσταση και γι' αυτό χτυπά τα υψηλότερα και πιο αγώγιμα σημεία. Κατά τη διάρκεια καταιγίδας τα υψηλά και προεξέχοντα σημεία στη γύρω περιοχή είναι πολύ επικίνδυνα και δεν θα πρέπει να είστε το υψηλότερο σημείο στο έδαφος ούτε εσείς φυσικά. Επικίνδυνες είναι κυρίως μεμονωμένες κατασκευές χωρίς αλεξικέραυνο, στύλοι ηλεκτρικής γραμμής, μεμονωμένα δέντρα, ορεινές κορυφογραμμές, κορυφές λόφων και παρόμοια. Όταν βρίσκονται μαζί περισσότερα άτομα, η απόσταση μεταξύ των ατόμων θα πρέπει να είναι μεγαλύτερη από 3 μέτρα.
Σε περίπτωση που σας πιάσει καταιγίδα στη φύση, είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσετε ότι κανένα μέρος δεν είναι απολύτως ασφαλές. Υπάρχουν μόνο μέρη που είναι σχετικά ασφαλή. Γι' αυτό μην υποτιμάτε σε καμία περίπτωση τον κίνδυνο του κεραυνού και προσπαθήστε να κρυφτείτε έτσι ώστε να ελαχιστοποιήσετε όσο το δυνατόν περισσότερο τον κίνδυνο πτώσης κεραυνού.
